Sonsbeek Open 2026 geopend met werk van 18 internationale kunstenaars

ARNHEM - Burgemeester Ahmed Marcouch opende 2 juli Sonsbeek Open 2026: “Sonsbeek kunstprojecten is helemaal terug. Met een nieuwe, professionele organisatie, die blaakt van kwaliteit, enthousiasme, visie en verbondenheid met onze stad. Die zorgt voor continuïteit. Die de reputatie van Sonsbeek, als tentoonstelling die de tijdgeest vangt, ook deze keer waarmaakt. Sonsbeek is een van de instituten die deze stad internationale glans geven.”

Zo werd op 2 juli feestelijk de 13e editie van Sonsbeek, Europa’s oudste terugkerende tentoonstelling voor hedendaagse kunst in de openbare ruimte, geopend. Park Sonsbeek, sinds 1949 de thuisbasis van deze tentoonstelling, vormt het hart van de editie die loopt tot en met 11 oktober 2026 en werk omvat van 18 internationale kunstenaars.

Na het welkomstwoord van Ahmed Marcouch, volgde directeur Orlando Maaike Gouwenberg met de woorden: ”Ik ben trots om samen met Amira Gad en Christina Li de eerste stappen hebben mogen zetten naar een toekomst waarin Sonsbeek kunstprojecten kritisch en genereus blijft. Een toekomst waarin de stem van kunst centraal staat. Een toekomst waarin Park Sonsbeek het voortouw neemt en kunst in relatie tot de openbare ruimte, geïnspireerd door internationale praktijken, wordt bevraagd en gedeeld.”

Een dynamisch collectief van artistieke stemmen

Verspreid over Park Sonsbeek, het centrum van Arnhem en bij partners Museum Arnhem, Museum Bronbeek, Omstand, POST en Rozet omvat de tentoonstelling Sonsbeek 2026 werk van achttien nationale en internationale kunstenaars, van wie er twaalf nieuw werk realiseerden.

“Sonsbeek 2026 breidt de kunstervaring in de openbare ruimte uit naar urgente installaties die worden gepresenteerd bij de belangrijkste culturele locaties van Arnhem, waarbij we op een bredere manier aansluiten bij en in dialoog gaan met de context van Arnhem, de stad en haar inwoners.”

Editie titel ontleend aan Loesje

De titel van Sonsbeek 2026, ‘Ik hoef geen tuin, ik deel een park’, is afkomstig van het in Arnhem gevestigde collectief Loesje – een van de deelnemende kunstenaars.

Door deze slogan over te nemen, stelt Sonsbeek het park centraal en benadrukt het een geest van collectieve ervaring, waarbij betekenis gezamenlijk wordt gevormd in plaats van vanuit één perspectief te worden gedefinieerd. Net zoals het park niet neutraal is, is ook het geheugen niet neutraal. Beide zijn een product van onze infrastructuren – politiek, sociaal of cultureel – die bepalen wat wordt onthouden en wat buiten beschouwing blijft.

“Deze slogan biedt een verschuiving in hoe ruimte wordt ingenomen – niet als iets om te bezitten, maar om gezamenlijk over te onderhandelen. Zoals een park nooit neutraal is, is herinnering dat ook niet. Beiden worden gevormd door politieke, sociale en culturele infrastructuren die bepalen wat behouden blijft en wat wordt weggelaten. In deze editie legt het park niet alleen deze mechanismen bloot, maar worden ze opnieuw ontworpen en herzien: bestaande kaders voor herinnering worden afgebroken en opnieuw opgebouwd. Herinnering wordt hier benaderd als een levende daad – die instabiel en onvolledig is, en telkens opnieuw wordt vormgegeven”, aldus Amira Gad en Christina Li.

Herinnering als levende daad

De tentoonstelling activeert herinnering als collectieve daad. Sonsbeek 2026 benadert herinnering als een dynamische ruimte, gevormd door wat we kiezen, erven of moeten delen – vooral wanneer herinneringen kwetsbaar, omstreden of vervagen zijn. De tentoonstelling ontvouwt zich te midden van aanhoudende conflicten en wereldwijde crises, in schril contrast met de oprichting van Sonsbeek na de Tweede Wereldoorlog, een periode van bezinning en wederopbouw.

Het geheugen wordt benaderd als een levende daad – onstabiel, onvolledig en voortdurend in ontwikkeling. De kunstenaars in Sonsbeek 2026 zijn verbonden door de overtuiging dat het geheugen tot stand komt door te spreken en te luisteren, door samen te stellen en uit elkaar te halen, als de geleefde praktijk van samenleven die allesbehalve passief is.

Openingsweekend en bezoekersgids

Sonsbeek 2026 is gratis toegankelijk, en opent met een weekend vol met performances, processies, talks en speciale avondopenstellingen. Mounira Al Solh leidt een processie en organiseert een tabbouleh-picknick voor haar werk And Europa fled / En Europa sloeg op de vlucht /; samen met Museum Arnhem organiseert Sonsbeek 2026 een gesprek over het werk van Esma Yigitoglu; Fanja Bouts biedt een deep-mapping-wandeling in het park aan voor families en kinderen vanaf 4 jaar; Loesje houdt een schrijfworkshop bij Plaatsmaken; en Afaina de Jong spreekt over de betekenis van ontmoetingsplaatsen in de publieke ruimte in haar nieuwe werk Future Untold.

Met de bezoekersgids, overal verkrijgbaar vanaf 3 euro, vind je alle informatie over de kunstwerken en maak je je wegwijs door het park en het stadscentrum.

Publiek programma: Spiral Movements

Gedurende 100 dagen worden er in Park Sonsbeek en bij partnerorganisaties Artist Spotlight gesprekken, wandelingen en rondleidingen georganiseerd, waarbij kunstenaars worden uitgenodigd om persoonlijk uitleg te geven over hun werk.

Gedurende augustus en september presenteren Focus Film Theater en Sonsbeek 2026 Darkness Reframed – acht discursieve filmprogramma’s met filmklassiekers en korte films van kunstenaars vertoond op het dakterras en in de filmzaal, waarin wordt nagedacht over de invloed van de westerse imperialisme en de daaruit voortvloeiende representatievormen op het geheugen. Het uitgangspunt voor het filmprogramma is de Heart of Darkness, samengesteld door Marianne Brouwer in het Kröller-Müller Museum in 1994–95 - een belangrijke toetssteen voor Sonsbeek 2026.

Andere hoogtepunten zijn het tweedaagse evenement The Curved Times of Memory (What Would I Do in Orbit?), georganiseerd in samenwerking met Hartwig Proxy op zaterdag 5 september en zondag 6 september; een speciale vertoning van de nieuwste onderzoeksdocumentaire van Forensic Architecture, The Last Responders, gevolgd door een gesprek op donderdag 10 september bij POST; en Sonsbeek 2026: Sites of Memory, een symposium georganiseerd in samenwerking met de Radboud Universiteit en gepresenteerd in samenwerking met Rozet op zaterdag 11 september. Dit symposium brengt wetenschappelijk onderzoek naar herinneringen, van koloniale tot overgeërfde herinneringen, samen met het eigen onderzoek en de presentaties van enkele Sonsbeek 2026 kunstenaars.

Gratis te bezoeken

Sonsbeek 2026 is vanaf 2 juli 2026 voor publiek 100 dagen lang te zien, tot en met 11 oktober 2026. De tentoonstelling is van dinsdag tot en met zondag te bezoeken van 11.00 tot 18.00 uur in Park Sonsbeek, bij partners en in het stadscentrum van Arnhem.

Sonsbeek 2026: ik hoef geen tuin ik, deel een park van 2 juli t/m 11 oktober 2026, openingstijden van 11.00 tot 17.00 tenzij anders vermeld.

Locaties: Park Sonsbeek, stadscentrum Arnhem, Museum Arnhem, Museum Bronbeek, Omstand, POST, Rozet

Toegang: gratis

Meer informatie en programma: www.sonsbeek.org

TOESPRAAK BURGEMEESTER MARCOUCH

ARNHEM - Burgemeester Ahmed Marcouch opende 2 juli Opening Sonsbeek 2026. Hieronder zijn toespraak.

Hartelijk welkom op de opening van de expositie Sonsbeek 2026!

A special word of welcome to our international guests, who made it all the way to Arnhem for this special event.

Het is vandaag 2 juli. Dat betekent dat we gisteren Keti Koti vierden en eergisteren ons slavernijverleden herdachten.

De herinnering daaraan is hier altijd aanwezig. Want dit park met zijn fraaie Witte Villa is mede gefinancierd met de opbrengsten van de trans-Atlantische slavernij.

In een ander park met sporen van dat verleden, Park Zypendaal, bood ik twee jaar geleden namens het gemeentebestuur excuses aan voor de rol van het Arnhemse bestuur in het slavernijverleden.

Er is geen betere illustratie voor ‘herinnering als levende daad’ en de rol van parken daarin.

Welke herinneringen vinden we belangrijk? Wie bepaalt dat en waarom? Bieden we genoeg plaats aan toekomstige herinneringen? Weerstaan we de verleiding van eendimensionale narratieven? Hoe werkt het geheugen eigenlijk?

Deze vragen stelt Sonsbeek 2026, de beroemde terugkerende buitententoonstelling die we vandaag openen. Met als titel ‘Ik hoef geen tuin, ik deel een park’. Dat ogenschijnlijk simpele zinnetje toont de kracht van onze Arnhemse Loesje: in een paar woorden de kern vatten van een gevoel of gedachte.

Want inderdaad, een park deel je. Het verbindt de bezoekers met elkaar en met de natuur, maar ook heel erg met cultuur.

Met de kunstwerken die er staan, hun makers van over de hele wereld die ook vandaag weer aanwezig zijn en de verhalen die zij vertellen. Dit is een museum, vrij en open toegankelijk in het groen.

Het park staat voor ontmoeting, voor dialoog, en voor het samenbrengen van onze gemeenschap. We leven in een tijd vol oorlog en dreiging. Waarin ongebreideld individualisme op de terugtocht is. Waarin we elkaar hard nodig hebben, er behoefte is aan ontmoeting. Aan het delen van verhalen.

En dat is exact wat Sonsbeek, Europa’s oudste periodieke tentoonstelling voor kunst in de openruimte al doet sinds haar allereerste editie, in 1949. Die stond in het teken van een prominente bladzijde uit de Arnhemse geschiedenis: de Tweede Wereldoorlog en de Slag om Arnhem.

Die eerste tentoonstelling kwam voort uit de wens om iets te doen voor de stad. Om het recente verleden te verwerken en tegelijk het optimisme van de wederopbouw uit te stralen. De opmaat naar de jaren vijftig, met hun dominante verhaal van veerkracht. Van hard werken, niet zeuren en blijven geloven in een nieuwe wereld.

In de loop van de tijd bleek dat verhaal steeds aangevuld te moeten worden. Terwijl de puinhopen van het verleden plaatsmaakten voor de nieuwbouw van de toekomst, werden veel stemmen niet gehoord of bewust gesmoord. Stemmen van minderheden, van nieuwe Nederlanders, van de natuur. Eenvormigheid en industriële vooruitgang vertegenwoordigden niet iedereen.

Beste mensen,

De verschillende edities van Sonsbeek lieten altijd ook die nieuwe stemmen horen. Daarmee vormen ze een artistiek historisch archief. Ze registreren de tijdgeest en beïnvloeden die tegelijkertijd.

Door de originaliteit, de zeggingskracht en de hoge kwaliteit van het gepresenteerde werk van nationale en internationale kunstenaars.

Dat maakt Sonsbeek onmisbaar voor de Arnhemse samenleving. Er worden verhalen verteld die anders niet gehoord worden. Er worden thema’s behandeld die naar de toekomst wijzen. Of juist vergeten, genegeerd of onderdrukt waren. Bezoekers worden uitgenodigd de blik bij te stellen en na te denken over de rol van beeldende kunst in de samenleving. Daardoor heeft de tentoonstelling ook een sterke politieke betekenis. Uitgesproken hedendaagse kunst is altijd politiek. En dat moet ook.

Politiek begint bij vragen stellen en praten over de waarden achter ons handelen. Kunst is daarbij onmisbaar. Om nieuwe perspectieven te presenteren. Om te tonen wat eerder niet gezien werd. Dat levert soms botsingen op tussen verschillende waarden. Want kunst ráákt. Niet per se door mooi te zijn. Maar ook door rauw, uitdagend of ironisch te zijn.

En ook door ongemak of onbegrip op te roepen. Soms wordt daardoor juist het belang van een werk onderstreept. En wordt de bezoeker aangezet tot nadenken, misschien wel tot verandering. Tot nieuwe, gedeelde herinneringen. Juist daarom is kunst zo belangrijk.

Het is treurig als onbegrip leidt tot vandalisme, zoals vorige week gebeurde met een van de werken. Een paar uur na de installatie was het weggehaald. Omdat het niet binnen iemands wereldbeeld past, of uit baldadigheid.

Want beste mensen,

De openbare ruimte functioneert alléén als we die ook echt delen. En er samen voor zorgen. Ook voor de kunstwerken in die ruimte. Uit respect voor makers en bezoekers. Maar ook omdat we die kunstwerken nodig hebben. Omdat ze noodzakelijke vragen stellen en bestaande verhalen aanvullen. Daar blijf je dus vanaf!

Sonsbeek Kunstprojecten is terug. Met een nieuwe, professionele organisatie. Die blaakt van kwaliteit, enthousiasme, visie en verbondenheid met onze stad. Die zorgt voor continuïteit. Die de reputatie waarmaakt van Sonsbeek als tentoonstelling die de tijdgeest vangt.

Sonsbeek is een van de instituten die deze stad internationale glans geven. Samen met Introdans, State of Fashion, Phion, Focus Filmtheater, Theater Oostpool en al die andere prachtige instellingen. Ik vind Arnhem nog altijd te bescheiden, dus roep ik het zelf maar: deze stad is een culturele toplocatie en het wordt er met het herboren Sonsbeek alleen maar beter op. Laten we daar trots op zijn!

Tegen de organisatie en natuurlijk vooral alle deelnemende kunstenaars, zeg ik: veel dank voor jullie fantastische werk!

Ten slotte een woord van dank aan jou, Orlando Maaike Gouwenberg, voor al je harde werk. Sonsbeek straalt weer en dat is voor een belangrijk deel jouw verdienste!

Ik wens u allen een mooie avond toe.