Gemeente Arnhem strijdt tegen energiearmoede

ARNHEM - Milieu Centraal lanceerde onlangs het Energiehulpnetwerk om energiearmoede onder huurders in Nederland aan te pakken. Arnhem zet zich de komende tijd als één van de drie pilotgemeenten in om de aanpak te testen. 

Energiearmoede is de situatie waarin huishoudens moeite hebben met het betalen van de energierekening, eventueel in combinatie met een hoog energieverbruik en/of in een achterstallig onderhouden woning leven met tocht, vocht en slechte (technische) installaties. Uit onderzoek uitgevoerd door TNO blijkt dat ongeveer 400.000 huishoudens met energiearmoede kampen, 88% daarvan zijn huurders.  

Vanwege bijvoorbeeld schaamte, wantrouwen of moeite hebben met het accepteren van hulp, bereikt de energiehulp waar zij recht op hebben zoals het Noodfonds hen vaak niet. Daarnaast sluiten gebruikelijke energiebesparingstips niet altijd aan op de verschillende culturele gewoonten en gebruiken. 

‘Vertrouwde kring’

Om die reden zet Milieu Centraal in op een inclusievere benadering via mensen en organisaties uit de ‘vertrouwde kring’ van de huurder. Denk hierbij aan buren, voedselbankmedewerkers, sportschooltrainers, lokale caféhouders, buurthuisvrijwilligers en bekenden van de moskee en de kerk. Zij hebben vaak wel het vertrouwen van de doelgroep. In de vertrouwde kring bevinden zich mensen die huurders in energiearmoede juist als geen ander kunnen bereiken met de energiehulp die er voor hen beschikbaar is.  

Samen met de vertrouwde kring en verbinders uit meerdere culturen, ontwikkelde Milieu Centraal onder meer inzichten hoe mensen nog beter bereikt kunnen worden en praktische hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld de video ‘Wat is energiehulp’ en de zoektool ‘Vind jouw energiehulp’. Beide tools zijn cultuursensitief qua beeldvoering en toegankelijk in zeven talen. Naast Arnhem, werken ook organisaties in de gemeente Apeldoorn en Zwijndrecht mee aan pilots waarin ‘vertrouwde kring’ benadering wordt toegepast. 

Geen aansluiting  

Van de mensen in energiearmoede waar energiehulp nog niet aankomt heeft een aanzienlijk deel een migratieachtergrond. Deze mensen zijn minder eenvoudig te bereiken via de gebruikelijke communicatiemiddelen. Milieu Centraal voerde doelgroeponderzoek uit onder Nederlanders zonder migratieachtergrond en vier focusdoelgroepen met niet-Nederlandse achtergronden. Uit dit onderzoek blijkt dat de standaard tips voor energiebesparing (zoals verwarming op 19 graden en maximaal vijf minuten douchen) niet aansluiten bij de energiegebruiken, culturele waarden en geloofsovertuigingen. 

Een Somalische Nederlander is bijvoorbeeld gewend aan een kamertemperatuur tussen 22 en 25 graden. Dan is de thermostaat in één keer terugbrengen naar 19 graden een grote stap, en is het beter om aan te geven wat het oplevert om de verwarming één of twee graden lager te zetten.

Bij Caribische Nederlanders staat hygiëne hoog in het vaandel waardoor velen meerdere keren per dag douchen. Een kortere douchetijd en een besparende douchekop zijn mogelijk passende oplossingen. Sommigen besparen al alles wat kan, en zijn gebaat bij ondersteuning van aanvraag van regelingen. Ook blijkt dat tips sneller en beter beklijven wanneer een bekende van het huishouden in energiearmoede ze meegeven. Om die reden ziet Milieu Centraal de mensen uit de vertrouwde kring - mensen met wie geen gedwongen afhankelijkheidsrelatie is - als sleutelpersonen voor de communicatieaanpak. 

Het is effectiever om vanuit die hoek hulp te bieden aan iemand die zelf de mentale bandbreedte niet heeft om naar hulp of tips te zoeken. Met cultuurspecifieke informatie, tips over het herkennen van energiearmoede en doorverwijzingen naar energiehulp zoals energiecoaches- en fixers in de gemeente, maar ook naar financiële hulp, zorgt het Energiehulpnetwerk voor informatie op maat onder de noemer: ‘Geef je warmte door, niemand hoeft in de kou te zitten’.  

In samenwerking met Milieu Centraal is binnen de gemeente Arnhem gestart met een pilot waarin de vertrouwde kring-aanpak wordt toegepast. Daar wordt o.a. samengewerkt met Energiebank Arnhem. Als de winterkou en het stookseizoen voorbij is, delen de pilotgemeenten hun ervaring. Het Energiehulpnetwerk kan deze leerpunten en de verbeterde ‘vertrouwde kring aanpak’ dan zelf toepassen in hun eigen gemeente. 

Shehnaaz Kasiem, Bestuursadviseur Duurzaamheid bij gemeente Arnhem, vertelt: “Energiearmoede is een groeiend probleem. Er is hulp, maar met de bestaande middelen lukt het niet voldoende om iedereen in energiearmoede te bereiken die hulp nodig heeft. De aanpak is bedoeld voor iedere inwoner die zich zorgen maakt om het betalen van de energierekening. Wij hebben iedereen nodig om niemand in de kou te laten zitten. Daarom werken wij in Arnhem nu samen met de Energiebank, opbouwwerkers, buurtverenigingen, vrouwengroepen, voetbalverenigingen, een lunchroom en sleutelpersonen met verschillende culturele achtergronden om de energiehulp die er is onder de aandacht te brengen. Dit doen wij voor de eerste keer zo allemaal samen en dat vind ik fantastisch! Na de eerste bijeenkomst met sleutelpersonen uit de wijk Presikhaaf kwamen spontaan meerdere organisaties op mij af die willen helpen, zoals bijvoorbeeld de Turkse moskee. Dit is voor de gemeente een mooi voorbeeld hoe het in andere wijken kan werken.”

Rob Groen van Energiebank regio Arnhem, vult aan: “Wij zijn voortdurend op zoek naar verbeteringen en vernieuwing om ons werk beter en met meer impact te kunnen doen. Met één doel en dat is dat inwoners daar het meeste voordeel aan hebben. We zijn blij dat wij één van de drie locaties zijn die aan de slag gaan met het inzetten van het Energiehulpnetwerk en de vertrouwde kring-aanpak. We zien dat leven in energiearmoede niet alleen een financieel probleem is, maar ook een sociale impact heeft. We zijn ervan overtuigd dat inwoners met deze aanpak er niet alleen qua energiebesparing er beter uitkomen, maar ook dat zij weten waar ze terecht kunnen voor meer informatie en steun. Onze coaches verwijzen nu ook al door naar andere voorzieningen in de stad, en dat kan steeds breder en beter.” 

Voor meer info: www.energiehulpnetwerk.nl.