Kunstdetective Theo Brink naast de herplaatste jachtpaal.
Kunstdetective Theo Brink naast de herplaatste jachtpaal. (Foto: Theo Brink)

Oude jachtpaal is terug op zijn plek

  Cultuur

Arnhem - Op initiatief van Theo Brink van de Stichting Kunst in de Publieke Ruimte in Arnhem is Arnhem weer een stukje cultureel erfgoed rijker. Een oude jachtpaal uit ca. 1850 met de tekst 'Sonsbeek Private Jagt Heeckeren van Enghuizen'. 

Brink, die ook wel de kunstdetective van Arnhem wordt genoemd, vond de jachtpaal medio 2018 ergens in een verloren hoek onder een 5 centimeter dikke laag stof en vuil. Dat kan niet vond hij, dat stuk cultureel erfgoed moet terug naar de historisch verantwoorde plek. 

Hij benaderde direct de vereniging Vrienden van Sonsbeek en de historische vereniging Prodesse Conamur. Beide reageerden enthousiast maar namen verder een afwachtende houding aan. 

Vervolgens benaderde Brink de provincie Gelderland, de huidige eigenaar van het gebied waar de jachtpaal volgens hem zou moeten staan, en de gemeente Arnhem, Sonsbeek is immers Arnhems erfgoed. Al snel vonden ook zij dat de jachtpaal teruggeplaatst moest worden. 

Ze spraken af dat de kosten van plaatsing èn herstel van een paar flinke beschadigingen aan de jachtpaal tussen de gemeente en de provincie zouden worden verdeeld.

Koningsweg

Afgelopen juni is de jachtpaal teruggeplaatst op dezelfde plek als waar het rond het midden van de 19de eeuw heeft gestaan. 

Met de hulp van specialisten van de gemeente Arnhem is de door Brink aangegeven locatie nog net iets nauwkeuriger bepaald. Het stukje erfgoed staat nu weer te pronken aan de Koningsweg vlakbij de afslag Hoenderloseweg.

Jachtgebied

De jachtpaal begrensde in het verleden de noordoosthoek van het jachtgebied van baron van Heeckeren van Enghuizen. Ongeveer op dezelfde hoogte maar dan circa 2 kilometer verderop op de hoek Koningsweg – Deelenseweg staat al sinds jaren een zelfde jachtpaal. Deze jachtpaal markeerde in het verleden de noordwesthoek van het jachtgebied van de baron.

Grenspalen

Van dit soort palen, maar dan zonder tekst en veel minder robuust, staan er meerdere in Arnhem. Het zijn dan geen jachtpalen maar grenspalen.

Ze zijn o.a. te vinden bij de scoutinghut bovenaan de Hommelseweg, bij de kleine opslaglocatie van de gemeente Arnhem links in de bocht van de Parkweg, in Park Zypendaal direct naast en aan het eind van De Wolflaan (gezien vanaf de Schelmseweg) en op de Waterberg rechts naast het Openluchtmuseum ca. 100 meter het bos in (voor de kenners: bij de leemkuilen).

Heeckeren van Enghuizen

Baron H.J.C.J. van Heeckeren van Enghuizen (1785-1862) was militair en politicus en kocht in 1821 het landgoed Sonsbeek. De derde generatie van de familie van Heeckeren kwam eind 19e eeuw in financiële problemen en verkocht in 1899 het landgoed aan de gemeente Arnhem. 

Op zijn landgoed Sonsbeek, dat uitgestrekter was dan het huidige park Sonsbeek, had de baron o.a. drie boerderijen laten bouwen die hij namen gaf van veldslagen waaraan hij als militair in dienst van Napoleon had deelgenomen tijdens Russische veldtochten.

Boerderijen

Boerderij Moskowa uit 1847, deze ligt aan de Apeldoornseweg naast begraafpark Moscowa en is tegenwoordig in gebruik als uitvaartcentrum. 

Boerderij Leipzig is rond 1853-1854 gebouwd en in 1970 afgebroken. Het lag aan de Koningsweg ongeveer op de plek van het huidige opleidings- en adviesbureau IPC De Groene Ruimte. 

Boerderij Dresden is rond 1859 gebouwd en is als ruïne kort na de oorlog afgebroken, het lag aan de Koningsweg ongeveer ter hoogte van de Oranjekazerne.

Mochten er nog nazaten van de baron in leven zijn, dan zullen zij ongetwijfeld met genoegen kennis nemen van het feit dat hun familienaam fysiek aantoonbaar onderdeel is van het cultureel erfgoed van Arnhem.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden