Repetitie in Theater a/d Rijn met Mart van Berckel
Repetitie in Theater a/d Rijn met Mart van Berckel (Foto: Victor Wennekes)

Theatermaker Mart van Berckel vertelt in Theater a/d Rijn over zijn voorstelling Continenten

Arnhem - Regisseur Mart van Berckel maakt bij productiehuis De Nieuwe Oost zijn nieuwste voorstelling Continenten. Op dit moment repeteert hij in Theater a/d Rijn. Samen met vormgever Vera Selhorst laat hij zich inspireren door het werk van filmregisseur Michaël Haneke en schilder Edward Hopper. Met minutieus gebruik van muziek, vormgeving en licht, toveren ze een magisch-realistische wereld op toneel waarin de scheidslijn tussen dagelijkse sleur, fantasie en nachtmerrie vervaagt. Wij stelden hem vier vragen.

1) Waarom maak jij Continenten?

Sinds ik de film Der Siebente Kontinent van Michael Haneke voor de eerste keer zag, heeft die film me in mijn greep gehouden. Zo verontrustend vond ik het. Ik wist zeker dat ik er iets mee wilde, maar in mijn hoofd was ik lang bezig met zoeken naar de juiste vorm om de film naar het theater te vertalen. Uiteindelijk kwamen daarin allerlei losse fascinaties samen: mijn fascinatie voor stilstaand beeld, lichtontwerp, montage, fysiek spel, het 'ontmenselijken' van mijn acteurs. Ik had zin om horror naar het theater te brengen, en een keer heel minimalistisch zonder tekst te werken, volledig vanuit tableaus.

2) Wat fascineert je in Der Siebente Kontinent van Michael Haneke?

Het is een horrorfilm, maar dan zonder bloed, zombies of seriemoordenaars. De horror speelt zich bij daglicht af, in de woonkamer: een doorsnee Oostenrijks gezin draait door. Ze bereiden zich schijnbaar voor op een emigratie naar Australië, maar op het moment dat ze zouden vertrekken, slaan ze op een bijna mechanische manier het hele huis kort en klein. In die film zie je hoe gevaarlijk gewone mensen, zoals jij en ik, kunnen zijn. We zijn nooit helemaal veilig voor het beest dat in ons schuilt. Ik vind het heel verfrissend, zelfs bevrijdend, dat Haneke daar niet geheimzinnig of relativerend over doet. Het is niet per se vrolijk of aangenaam - maar gek genoeg schuilt voor mij in deze film juist een grote mensenliefde en heel veel mededogen.

3) Hoe is jouw werkwijze geweest met scenograaf Vera Selhorst?

Vera en ik werken in deze beeldende voorstelling heel nauw samen. Samen zijn we gaan kijken naar minimalistische tableau’s. Bijzonder in het maakproces van deze voorstelling is dat de ruimte die Vera ontworpen heeft, het startpunt is geweest van de repetities. Vanaf dag één zijn we aan de slag gegaan met licht, geluid, decor en kostuums. Sommige regisseurs werken vanuit een script, ik werk nu vanuit een ruimte en een beeld. Zodra het decor staat, kijk ik: wat vertelt deze ruimte mij? Welke sfeer, welke beelden roept het op? Wat moet de speelstijl zijn? We hebben ons hierbij laten inspireren door twee kunstenaars: Edward Hopper en Gregory Crewdson.

4) Hoe heb je je door deze kunstenaars laten inspireren?

Crewdson legt met minimale middelen een enorme spanning in zijn foto's: je ziet dat ze ontzettend secuur zijn opgebouwd. Ieder lichtaccent, iedere vinger is geposeerd. De beelden zijn filmisch, realistisch, maar toch vervreemdend. Als kijker voel je je een voyeur. In Continenten hopen we eenzelfde gevoel bij de toeschouwer op te roepen: je bent getuige van een verontrustend huiselijk drama. In Hopper’s beelden is vaak sprake van een 'binnen' en een 'buiten'. De personages lijken zich te onttrekken aan de buitenwereld. Hetzelfde gebeurt in Continenten: je kijkt naar twee mensen die, binnen de vier veilige muren van hun thuis, afdalen in hun diepste en meest duistere verlangens.

Continenten is van 1 t/m 5 oktober te zien in Theater a/d Rijn, Arnhem. Tickets via theateraanderijn.nl

Meer berichten