Foto: Ilvy Njiokiktjien

Arnhemse Maurits Baal (96) legt krans

Veteraan Maurits Baal, geboren in 1923 te Surabaya, was dienstplichtig soldaat bij het KNIL tijdens de inval van de Japanners in Bandoeng. Aankomende donderdag legt hij tijdens de Nationale Herdenking een krans bij het Indisch Monument in Den Haag. 15 augustus 1945 markeert het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Ieder jaar herdenken we op deze dag bij het Indisch Monument in Den Haag álle slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en de directe gevolgen daarvan. Het programma is dit jaar breder en jonger dan ooit.

Na de capitulatie van de Japanners volgde de internering van meneer Baal. Eerst in Tjimahi, later werd hij via Surabaya naar Flores getransporteerd. Na een jaar werd hij met een van de Hell Ships naar toenmalig Saigon in Vietnam vervoerd om dwangarbeid te verrichten. Daar maakt hij uiteindelijk de bevrijding mee. Op 10 april 1946 maakt hij voor het eerst kennis met Nederland, hij landt in de haven van Rotterdam, gerepatrieerd vanuit Nederlands-Indië. 'Na het debarkeren werden we opgevangen door het "Comité Nederland helpt Indië". Van hen kreeg ik een opgerolde oorkonde met een strik eromheen, ondertekend door Koningin Wilhelmina. Ik werd opgevangen door een gezin dat van tevoren op de hoogte was gesteld van de komst van een logé. Eerst woonde ik in Papendrecht en later verhuisde ik naar Dordrecht.' In 1954 ging Baal aan de slag bij de Koninklijke Luchtmacht. Hier is hij tot zijn pensionering werkzaam geweest in de rang van Adjudant Onderofficier.

Voor meneer Baal is deze ingrijpende periode in zijn leven afgesloten. 'Ik sta er niet te lang bij stil, dat boek is gesloten.' Maurits Baal junior: 'Ik hoor mijn vader zeggen, dat boek is gesloten. Ik begrijp het, maar voor mij is het boek nooit helemaal dicht. Blijf het lezen. Want alleen dan kan je vrijheid en vrede appreciëren. Hoe mijn vader omgaat met situaties, zonder wrok, vooruitkijkend, met niets begonnen en er zoveel van maken. Dat verdient echt een groot compliment.'

15 augustus 1945 is een kantelpunt in de Nederlandse geschiedenis. Het oorlogsgeweld en de grootschalige ontheemding hebben een enorme sociale en culturele impact gehad op Nederland. Als gevolg van de oorlog wonen er in Nederland inmiddels ruim twee miljoen mensen met wortels in voormalig Nederlands-Indië. Met allen een eigen (oorlogs)verhaal. Een brede mix van Nederlanders met o.a. een Indische, Molukse, Papoea, Chinese, Hollandse en Indonesische achtergrond. De oorlog in Azië werkt door tot op de dag van vandaag bij vele mensen, families en op onze samenleving als geheel.

Op én rondom 15 augustus wordt er tijdens meerdere herdenkingen door het hele land stil gestaan bij deze gedeelde geschiedenis. De Melati, de Indische jasmijn, wordt dan gedragen als symbool van respect, betrokkenheid en medeleven.

Programma Herdenking
Tijdens de herdenkingsplechtigheid leggen Maurits Baal, Marijke de Wit-Knottenbelt en de zussen Monique en Suzanne Klemann van band Loïs Lane samen met hun familie een kran, vertelt Jésaja Gunawan (18) van het Haagse Vrijzinnig Christelijk-Lyceum over zijn familiegeschiedenis en treedt zanger Sjors van der Panne (40) op. Alle sprekers en artiesten hebben verschillende wortels in voormalig Nederlands-Indië en delen op 15 augustus hun eigen verhaal. Minister-president Mark Rutte, leden van de Koninkrijksregering, ambassadeurs en leden van de eerste generatie oorlogsgetroffenen leggen kransen bij het Indisch Monument. De plechtigheid wordt afgesloten met een defilé.

Cultureel programma: 15.30 – 16.15 uur
Na de herdenkingsplechtigheid bij het Monument is er een Indische lunch en cultureel divers middagprogramma in het Crowne Plaza met o.a. muziek van Floortje Smit en Robinson Jouwe, moderne dans van Cheroney Pelupessy, theater van de broers Henry en Joshua Timisela en een expositie 'Peranakan' van kunstenaar Kevin Kwee. Het gehele progamma van de herdenkingsplechtigheid en het culturele middagprogramma in het Crowne Plaza is hier terug te vinden.

Voor meer informatie over de Nationale Herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag, de live tv-uitzending door NOS, het aansluitende culturele programma en herdenkingen bij andere monumenten zie 15augustus1945.nl of onze sociale media kanalen. Voor persaccreditatie, zie de noot voor de redactie.

Thema 2019 | Brandend Verlangen
Toen 75 jaar geleden in Nederland de bevrijding begon, was vrede in Nederlands-Indië nog heel ver weg. Misschien wel verder dan ooit. Zowel binnen als buiten de kampen nam voor brede lagen van de bevolking de ellende alleen maar toe. Wanhopig hield men vast aan elk gerucht dat de oorlog spoedig voorbij kon zijn, waardoor het verlangen almaar vuriger werd. Een brandend verlangen om geliefden terug te zien. Een brandend verlangen naar een betere toekomst, naar een wereld van vrede en veiligheid.

Met dank aan
De Nationale Herdenking zou zonder vrijwilligers niet mogelijk zijn. Naast de inzet van vele individuele vrijwilligers, dragen ook het Zeekadetkorps en het Vrijzinnig-Christelijk Lyceum belangrijk bij aan de totstandkoming van de herdenking. De herdenking wordt ook ondersteund door het personeel van de stafcompagnie van de Luchtmobiele Brigade.

Stichting Nationale Herdenking 15 Augustus 1945 werkt samen met het Nationaal Comité 4 en 5 mei, het Ministerie van Defensie en het Indisch Herinneringscentrum. De Nationale Herdenking 15 Augustus 1945 wordt financieel mede mogelijk gemaakt door subsidies van het Ministerie van VWS en bijdragen van vele donateurs.

Meer berichten