Het ‘Stinkhuisje’ ruikt nu lekker!

Gemaal kreeg sociale functie

door Erlend Josephy

In het boek “Hannes Brinker of de zilveren schaatsen” van de Amerikaanse schrijfster Mary Mapes Dodge komt een passage voor waarin de zoon van een Haarlemse sluiswachter op een stormachtige middag een klein gaatje in de dijk ontdekt. Hij aarzelt geen moment en met zijn vinger houdt hij het gat dicht. Een avond en een nacht lang verdedigt hij zo, letterlijk met blote handen, stad en land tegen de dreigende zee. En Amerikanen geloven dat allemaal echt gebeurd is. Maar goed dat wij meer verstand van dijken hebben!

Arnhem- En over dijken gesproken en alles wat daarbij hoort: omdat de gemeente Arnhem in het drassige Malburgen woningbouw mogelijk wilde maken werd in 1934 aan de Gelderse Rooslaan het Brinkman Vissergemaal gebouwd. Want om te kunnen bouwen moest eerst dit gebied worden ontwaterd. Het gemaal maalde overigens niet alleen het grondwater de Rijn in, maar pompte ook rioolwater op. Eerst ging dat gewoon de rivier in, later moest dat richting de waterzuivering. Aan de geur die dat gemaal verspreidde, dankt het zijn twijfelachtige bijnaam van ‘Stinkhuisje’.

Ontmanteling en restauratie

In 2005 werd het gemaal ontmanteld en een aantal jaren later werd met de restauratie begonnen. Het gebrek aan daglicht werd opgelost door in de zuidgevel drie ramen te maken en in de bijna acht meter hoge pompkelder werd een extra vloerniveau aangebracht. Hierdoor kon in het bestaande gebouw een nieuwe woning worden gebouwd. De voormalige motoren- en transformatorruimte is met behoud van cultuurhistorisch waardevolle elementen getransformeerd tot een gezellig huiskamercafé. Volkshuisvesting zocht belangstellende kandidaten voor dit gemaal. Er kwamen vele reacties binnen maar de studiegenoten Anneleen Jansma (communicatie) en Marian Goudappel (maatschappelijk werk), bleken het beste ondernemingsplan te hebben en mochten het gemaal met de bijbehorende woning huren. Ze zitten er nu een jaar in en hebben het nog steeds goed naar de zin. Hun café is drie dagen per week open maar kan op andere dagen worden afgehuurd voor bijvoorbeeld besloten feesten of vergaderingen. En de laatste zondag van de maand geven ze rondleidingen. Het plan van de beide dames om van het gemaal een sociale huiskamer voor de wijk te maken is goed gelukt. De bar is ontworpen door Monolyt uit Arnhem en industrieel uitgevoerd. Aan de muur hangen grote posters met daarop mooie foto’s van Malburgen ‘hoe het vroeger was’. Het interieur van het café komt van 2Switch en kan ook worden gekocht. Daarnaast hebben ze een ruilkledingrek, waar mensen kleding kunnen ruilen.

Paarden en koeien

En toen de beide dames bijna uitverteld waren sloeg buiten in het weiland voor het gemaal een grote groep paarden en koeien op hol. “Kijk, daar rennen onze huisdieren!” klonk het opeens in koor.